حشرات ، بول مكروه است ، و نهى از آن در حديث شريف نبوى وارد شده « 1 » به سبب تأذّى حيوان ، يا به سبب مخافت اذيّت از آنها نسبت به انسان و بعضى گفته‌اند به سبب آنكه جِحَر حيوانات - به كسر جيم و فتح حاء - مساكن جنّ است . پنجم : بول و غايط در آب راكد و در آب جارى مكروه است ، و در آب راكد كراهيّت « 2 » شديد و غليظ است . و در جارى نهى از أمير المؤمنين عليّ - صلوات اللّه عليه - مروىّ و وقت ضرورت مستثنى شده است ، و فرموده است : « إن للماء أهلًا كما أنّ للأرض أهلًا » « 3 » و من در حواشى استبصار شرح آن كرده ام . و در راكد ، نص از صادق ( ع ) وارد است « 4 » ، و در حديث ديگر از صادق ( ع ) مروى است كه در مطلق آب بول كردن محل خوف است از شيطان « 5 » و بعضى گفته‌اند : آب در شب مخصوص جن است . پس كراهيّت در شب أشد باشد و غلظت در غايط بيشتر باشد ، پس كراهت در آن أغلظ خواهد بود به طريق اولى و صدوق مقدّم على بن بابويه - رحمه اللّه تعالى - گفته است : بول در آب جارى ، تا جارى باشد ، مكروه نيست « 6 » ؛ چه از صادق ( ع ) به اسانيد متعدده روايت وارد شده كه : « لا بأس به » « 7 » . و جواب آن است كه مقصود در روايات از « لا بأس به » بيان جواز است يا خفّت

--> ( 1 ) . سنن ابي داود ، ج 1 ، ص 8 ، ح 29 . ( 2 ) . در « ص » : كراهت . ( 3 ) . تهذيب الاحكام ، ج 1 ، ص 34 ، ح 90 . ( 4 ) . علل الشرائع ، ص 283 ، ح 1 . ( 5 ) . تهذيب الاحكام ، ج 1 ، ص 352 ، ح 1044 . ( 6 ) . شايد نظر به رواياتى باشد كه شيخ در تهذيب نقل فرموده ، ج 1 ، ص 31 ، ح 81 و ص 43 ، ح 121 . ( 7 ) . وسائل الشيعة ، ج 1 ، ص 340 ، ب 24 از ابواب احكام الخلوة ، ح 2 و 3 .